صفر تا صد نرم افزار WinBox

اگر در دنیای شبکه قدم گذاشته باشید، محال است نام میکروتیک (MikroTik) و سیستم‌عامل قدرتمند آن یعنی RouterOS را نشنیده باشید. نرم افزار WinBox یک ابزار کوچک و سریع برای مدیریت MikroTik RouterOS از طریق رابط گرافیکی (GUI) است. این برنامه به‌صورت بومی برای Windows (نسخه‌های 32 و 64 بیتی) ارائه شده، اما با استفاده از Wine می‌توان آن را روی Linux و macOS نیز اجرا کرد.

اگرچه ابزارهای متعددی برای مدیریت تجهیزات شبکه در بازار وجود دارد، اما WinBox به عنوان ابزار اختصاصی میکروتیک، بهینه‌ترین راهکار برای کنترل دقیق و مانیتورینگ بلادرنگ این سخت‌افزارها محسوب می‌شود.

تمامی قابلیت‌های WinBox تا حد امکان مشابه دستورات کنسول طراحی شده‌اند؛ به همین دلیل بخش جداگانه‌ای برای WinBox در مستندات RouterOS وجود ندارد. برخی تنظیمات حساس و پیشرفته، مانند تغییر MAC Address یک رابط، از طریق WinBox قابل انجام نیستند. در این مقاله جامع، ما از صفر تا صد نرم‌افزار Winbox را کالبدشکافی می‌کنیم.

 

Winbox چیست و چرا باید از آن استفاده کنیم؟

Winbox یک نرم‌افزار کم‌حجم و قدرتمند است که توسط کمپانی میکروتیک برای مدیریت گرافیکی سیستم‌عامل RouterOS طراحی شده است. به زبان ساده، این برنامه نقش یک میز کار هوشمند را دارد که به شما اجازه می‌دهد به جای تایپ دستورات طولانی و پیچیده در محیط‌های متنی، تمامی تنظیمات روتر خود را از طریق پنجره‌ها، آیکون‌ها و منوهای ساده مدیریت کنید.

نرم‌افزار WinBox فراتر از یک رابط گرافیکی ساده، در واقع کلیدی‌ترین ابزار برای مدیریت متمرکز و پیکربندی دقیق تجهیزات میکروتیک است که تعادل بی‌نظیری میان سادگی بصری و قدرت عملیاتی سیستم‌عامل RouterOS برقرار می‌کند.

نرم‌افزار وین‌باکس نه تنها برای روترها، بلکه برای مدیریت طیف گسترده‌ای از تجهیزات شبکه میکروتیک شامل سوئیچ‌ها، رادیوهای وایرلس و اکسس‌پوینت‌های میکروتیک طراحی شده است.

 

مزایای استفاده از Winbox در مقایسه با وب (WebFig) و ترمینال (SSH):

در مقایسه با رابط تحت وب (WebFig)، Winbox سرعت بسیار بالاتری در باز کردن منوها دارد و برخلاف محیط SSH که تنها بر پایه متن است، به شما دید بصری کاملی از وضعیت ترافیک و پردازش‌های روتر می‌دهد.

مهم‌ترین مزیت نرم افزار Winbox (وین باکس) این است که حتی اگر روتر شما آی‌پی (IP) نداشته باشد، می‌تواند از طریق MAC Address به آن متصل شود؛ قابلیتی که در محیط وب یا ترمینال وجود ندارد. همچنین، به دلیل استفاده از پروتکل‌های اختصاصی و بهینه‌شده، مصرف پهنای باند آن بسیار ناچیز است و امنیت تبادل داده‌ها با رمزنگاری داخلی تضمین می‌شود تا خیالتان از بابت نفوذ افراد غیرمجاز به مدیریت شبکه کاملاً راحت باشد.

 

آشنایی با نرم افزار Winbox و معرفی قسمت های مختلف آن:

WinBox از صفحه دانلود رسمی MikroTik قابل دریافت است. پس از اجرای فایل WinBox.exe، پنجره Loader نمایش داده می‌شود. این پنجره دو حالت دارد:

• Simple Mode (پیش‌فرض)
• Advanced Mode

در اولین اجرا، WinBox در حالت ساده باز می‌شود.

 

برای اتصال به روتر در نرم افزار WinBox در حالت Simple Mode:

• آدرس IP یا MAC روتر را وارد کنید.
• نام کاربری و رمز عبور را بنویسید.
• روی Connect کلیک کنید.

می‌توانید پورت را نیز به‌صورت زیر مشخص کنید:

192.168.88.1:9999

نکته: همیشه در صورت امکان از IP استفاده کنید. اتصال MAC مبتنی بر Broadcast است و همیشه پایدار نیست.

دکمه‌ها و فیلدهای مهم:

• Connect: اتصال به روتر
• Connect To RoMON: اتصال از طریق RoMON Agent
• Add/Set: ذخیره یا ویرایش دستگاه‌ها در لیست مدیریت‌شده
• Open In New Window: باز کردن هر اتصال در یک پنجرهٔ جدید
• Login / Password: اطلاعات ورود
• Keep Password: ذخیره یا عدم ذخیرهٔ رمز عبور

منوی File:

• New: ایجاد لیست جدید روترهای مدیریت‌شده
• Open: باز کردن فایل لیست
• Save As: ذخیره لیست
• Exit: خروج

منوی Tools:

• Advanced Mode: فعال‌سازی حالت پیشرفته
• Import / Export: وارد کردن یا خروجی گرفتن از Sessionها
• Move Session Folder: تغییر محل ذخیرهٔ Sessionها
• Clear Cache: پاک‌سازی کش
• Check for Updates: بررسی نسخهٔ جدید WinBox

 

نرم افزار WinBox در حالت پیشرفته (Advanced Mode):

با فعال‌سازی این حالت، گزینه‌های بیشتری نمایش داده می‌شود.

گزینه‌های اضافی:

• Browse: انتخاب فایل Session
• Secure Mode: استفاده از DH-1984 و RC4-drop3072 برای رمزنگاری
• Autosave Session: ذخیرهٔ خودکار Sessionها
• Session / Note / Group: مدیریت دسته‌بندی و یادداشت‌ها
• RoMON Agent: انتخاب Agent برای اتصال

توجه: لیست روترهای مدیریت‌شده رمزگذاری شده است، اما اگر Master Password تنظیم نشده باشد، با WinBox دیگر نیز قابل باز شدن است.

 

آشنایی با محیط WinBox:

رابط WinBox شامل بخش‌های زیر است:

• نوار ابزار بالا: نمایش اطلاعاتی مانند CPU و RAM
• منوی سمت چپ: فهرست کامل تنظیمات RouterOS
• محیط کاری (Work Area): محل نمایش پنجره‌های تنظیمات

نوار عنوان اطلاعاتی را نشان می‌دهد که مشخص می‌کند WinBox session با کدام روتر باز شده است. اطلاعات به شکل زیر نمایش داده می‌شوند:

[username]@[Router’s IP or MAC] ( [RouterID] ) – WinBox [ROS version] on [RB model] ([platform])

در سمت چپ نوار ابزار اصلی موارد زیر قرار دارد:

• لغو (undo)
• انجام مجدد (redo)
• حالت ایمن (Safe Mode)
• جلسه بارگذاری شده فعلی

در سمت راست موارد زیر قرار دارد:

• نشانگر که نشان می‌دهد آیا جلسه WinBox از رمزگذاری استفاده می‌کند یا خیر
• نشانگر ترافیک WinBox به صورت نوار سبز نمایش داده می‌شود،
• فیلدهای اطلاعات سفارشی که کاربر می‌تواند با کلیک راست روی نوار ابزار و انتخاب فیلدهای اطلاعات موجود از لیست، آنها را اضافه کند.

Add (افزودن): یک آیتم جدید به لیست اضافه می‌کند.

Remove (حذف): آیتم انتخاب شده را از لیست حذف می‌کند.

Enable (فعال‌سازی): آیتم انتخاب شده را فعال می‌کند (همانند دستور فعال کردن از کنسول)

Disable (غیرفعال‌سازی): آیتم انتخاب شده را غیرفعال می‌کند (همانند دستور غیرفعال کردن از کنسول)

Comment (یادداشت): یک نظر اضافه یا ویرایش می‌کند.

Sort (مرتب‌سازی): امکان مرتب‌سازی آیتم‌ها را بسته به پارامترهای مختلف فراهم می‌کند.

تقریباً در تمامی پنجره‌های وین‌ باکس، یک کادر برای جستجوی سریع در سمت راستِ نوار ابزار تعبیه شده است. با وارد کردن هر متنی در این قسمت، نرم‌افزار به صورت خودکار در میان تمام آیتم‌های موجود جستجو کرده و موارد مطابقت‌یافته را (مطابق تصویر) به صورت رنگی یا هایلایت شده نمایش می‌دهد تا پیدا کردن یک رکورد خاص در لیست‌های طولانی به سادگی انجام شود.

توجه: در میکروتیک، دکمه‌های Enable و Disable بسیار پرکاربرد هستند چون بدون حذف کردن یک تنظیم، می‌توانید موقتاً آن را از مدار خارج کنید. این موضوع در عیب‌یابی (Troubleshooting) شبکه یک مزیت بزرگ محسوب می‌شود.

منوی فیلتر سریع (Drop-down Box) دقت کنید که در سمت راستِ کادر جستجوی سریع، یک منوی کشویی (Drop-down) قرار گرفته است. در پنجره‌ای که به عنوان نمونه باز شده (پنجره IP Route)، این منو به شما اجازه می‌دهد تا به سرعت موارد لیست شده را بر اساس جداول مسیریابی (Routing Tables) فیلتر کنید.

به عنوان مثال، اگر گزینه main انتخاب شود، فقط مسیرهای مربوط به جدول مسیریابی اصلی نمایش داده می‌شوند و بقیه مخفی می‌گردند. منوی مشابهی در تمامی پنجره‌های فایروال (Firewall) نیز وجود دارد که از آن برای جداسازی و مشاهده سریع قوانین (Rules) بر اساس زنجیره‌ها (Chains) استفاده می‌شود (مثلاً فقط مشاهده رول‌های زنجیره input یا forward).

• فیلتر کردن و مرتب‌سازی

تقریباً در تمامی پنجره‌های WinBox دکمه‌ای به نام Filter (یا در برخی نسخه‌ها Sort) وجود دارد. با کلیک بر روی این دکمه، ردیف جدیدی برای فیلتر کردن دقیق داده‌ها ظاهر می‌شود.

مثال کاربردی: فیلتر کردن مسیرها در محدوده IP خاص

فرض کنید می‌خواهید در لیست طولانی مسیرها، فقط مواردی را ببینید که در رنج 10.0.0.0/8 هستند:

1. بر روی دکمه Filter کلیک کنید.
2. از منوی کشویی اول، پارامتر مورد نظر (مثلاً Dst. Address) را انتخاب کنید.
3. در منوی کشویی دوم، عملگر را روی in قرار دهید. (عبارت “in” به این معناست که سیستم چک کند آیا آدرس مقصد در محدوده شبکه‌ای که شما مشخص می‌کنید قرار دارد یا خیر).
4. آدرس شبکه مورد نظر را در کادر مقابل وارد کنید (مثلاً 10.0.0.0/8).
5. در نهایت روی دکمه Filter کلیک کنید تا تغییرات اعمال شود. اکنون فقط روت‌های مربوط به این شبکه نمایش داده می‌شوند.

– ترکیب چندین فیلتر (ساختار پشته‌ای)

وین‌باکس به شما اجازه می‌دهد چندین فیلتر را به صورت هم‌زمان اعمال کنید (Stacking Filters). برای مثال اگر می‌خواهید مسیرها را هم بر اساس «آدرس مقصد» و هم بر اساس «گیت‌وی (Gateway)» فیلتر کنید:

• فیلتر اول را طبق مراحل بالا تنظیم کنید.
• روی دکمه [+] کلیک کنید تا یک ردیف فیلتر جدید اضافه شود.
• پارامتر دوم (مثلاً Gateway) را تنظیم کنید.
• برای حذف هر کدام از فیلترها، کافی است روی دکمه [-] در کنار همان ردیف کلیک کنید.

– عملگرهای مقایسه‌ای (Comparison Operators)

بسته به پنجره‌ای که در آن هستید، نوع عملگرها متفاوت خواهد بود:

• در بخش IP Route معمولاً فقط عملگرهای is (دقیقاً برابر باشد) و in (در محدوده باشد) وجود دارند.
• در سایر پنجره‌ها ممکن است گزینه‌هایی مثل contains (شاملِ متن خاصی باشد)، is not (نباشد) و یا contains not را مشاهده کنید که برای جستجوی نام‌ها و کامنت‌ها بسیار کاربردی هستند.

نکته: برخلاف کادر “جستجوی سریع” (Quick Find) که فقط نتایج را هایلایت می‌کند، دکمه Filter آیتم‌های اضافی را کاملاً مخفی می‌کند تا محیط کار خلوت شود و تمرکز ادمین روی موارد خاص بالا برود.

 

• سفارشی‌سازی ستون‌ها

به‌صورت پیش‌فرض، WinBox (وین‌ باکس) تنها پارامترهای پرکاربرد را نمایش می‌دهد؛ اما گاهی برای بررسی دقیق‌تر و اطمینان از انتخاب صحیح مسیرها (Routes)، نیاز است پارامترهای دیگری نظیر BGP AS Path یا سایر ویژگی‌های BGP را نیز زیر نظر بگیرید.

وین‌ باکس این امکان را فراهم کرده است که ستون‌های نمایش‌ داده‌ شده در هر پنجره را به‌صورت مجزا شخصی‌سازی کنید. برای مثال، جهت افزودن ستون BGP AS Path مطابق مراحل زیر عمل کنید:

1- ابتدا روی فلش کوچکی که در سمت راست عناوین ستون‌ها قرار دارد کلیک کنید. (و یا در فضای لیست مسیرها راست‌کلیک نمایید)

2- در منوی باز شده، نشانگر را روی گزینه Show Columns نگه دارید.

3- از زیرمنوی ظاهر شده، ستون مورد نظر خود را انتخاب کنید؛ در این نمونه، روی گزینه BGP AS Path کلیک کنید.

نکته: تغییرات اعمال‌شده در چیدمان پنجره‌ها به‌طور خودکار ذخیره می‌شوند؛ بنابراین در دفعات بعدی که WinBox را باز می‌کنید، ترتیب و اندازه ستون‌ها دقیقاً به همان شکلی که تنظیم کرده بودید، نمایش داده خواهند شد.

• Detail Mode

همچنین، امکان فعال‌سازی حالت Detail mode (حالت جزئیات) نیز وجود دارد. در این وضعیت، تمامی پارامترها در قالب دو ستون نمایش داده می‌شوند: ستون اول به نام پارامتر و ستون دوم به مقدار آن پارامتر اختصاص می‌یابد.

برای فعال کردن این حالت، کافی است روی لیستِ آیتم‌ها راست‌کلیک کرده و از منوی باز شده، گزینه Detail mode را انتخاب کنید.

• Category View

علاوه بر این، امکان دسته‌بندی آیتم‌ها بر اساس گروه‌های مختلف نیز وجود دارد. در این حالت، تمامی موارد به‌صورت الفبایی یا بر اساس یک دسته‌بندی خاص گروه‌بندی می‌شوند. برای مثال، اگر لیست را بر اساس نام مرتب کنید، آیتم‌ها به‌صورت الفبایی دسته‌بندی می‌شوند؛ همچنین می‌توانید مانند تصویر زیر، آن‌ها را بر اساس Type (نوع) گروه‌بندی نمایید.

برای فعال‌سازی این قابلیت، روی لیست آیتم‌ها راست‌کلیک کرده و از منوی باز شده، گزینه Show Categories را انتخاب کنید.

 

• Drag & Drop

یکی دیگر از قابلیت‌های کاربردی، امکان آپلود و دانلود فایل‌ها از طریق ویژگی Drag & Drop (کشیدن و رها کردن) در محیط وین‌باکس است. علاوه بر این، می‌توانید برای دانلود یک فایل، روی آن راست‌کلیک کرده و گزینه Download را انتخاب کنید.

قابلیت Drag & Drop در سیستم‌عامل لینوکس نیز (در صورت استفاده از wine4) قابل استفاده است. البته توجه داشته باشید که انجام این کار (کشیدن و رها کردن فایل) بین دو پنجره‌ی مجزای winbox، ممکن است با خطا مواجه شود.

نکته: برای آپلود فایل‌های حجیم، استفاده از پروتکل‌هایی مثل SFTP یا FTP پایداری بیشتری نسبت به WinBox دارد.

• نظارت بر ترافیک

WinBox امکان نمایش گراف زندهٔ ترافیک هر Interface، Queue یا Rule را دارد. در تصویر زیر، نمونه‌ای از نمودارهای مانیتورینگ ترافیک پورت‌ های اترنت را مشاهده می‌کنید.

• کپی‌کردن آیتم‌ها

با دکمهٔ Copy می‌توانید یک آیتم Dynamic را به Static تبدیل کنید. تصویر زیر وضعیت اولیه را نشان می‌دهد؛ همان‌طور که مشاهده می‌کنید، در ستون اول علامت D (مخفف Dynamic) درج شده است که نشان‌دهنده داینامیک بودن این مسیر است:

روی اینترفیس مورد نظر دو بار کلیک کرده (Double-Click) و سپس در پنجره باز شده، بر روی دکمه COPY کلیک کنید:

پنجره‌ی جدیدی برای اینترفیس ظاهر می‌شود و یک نام تازه به‌طور خودکار (در این مثال pppoe-in1) برای آن ساخته خواهد شد.

پس از یک بار قطع و وصل شدن (Down/Up)، این اینترفیس به صورت Static (ایستا) در خواهد آمد.

• انتقال تنظیمات (Transferring Settings)

انتقال لیست روترهای مدیریت‌شده: در منوی File، از قابلیت‌های Save As و Open استفاده کنید تا لیست روترهای ذخیره‌شده خود را در قالب یک فایل ذخیره کرده و آن را در یک سیستم (Workstation) جدید باز کنید.

انتقال نشست‌های روتر (Router Sessions): در منوی Tools، از توابع Export و Import استفاده کنید تا نشست‌های موجود (Sessions) را در یک فایل ذخیره نموده و آن‌ها را در سیستم جدید فراخوانی (Import) کنید.

تفاوت این دو در این است که مورد اول (Managed Router List) همان لیست آدرس‌ها و پسوردهایی است که در صفحه اول winbox می‌بینید، اما مورد دوم (Sessions) شامل چیدمان پنجره‌ها، ستون‌های باز شده و تنظیماتی است که در محیط کاربری هر روتر شخصی‌سازی کرده‌اید.

لیست کلیدهای میان‌بر WinBox v3:

استفاده از کلیدهای میان‌بر (Shortcuts) سرعت کار با رابط کاربری وین‌باکس را به‌شدت افزایش می‌دهد.

Description	Shortcut
Find	Ctrl + F
Find Next	Ctrl + G
Find / Find next	F3
Add or edit a comment	Ctrl + M
Enables a selected setting	+Ctrl+ E  or Num
Disables a selected setting	-Ctrl + D or Num
Zoom in WinBox	+ + Ctrl
Zoom out WinBox	- + Ctrl
Choose next control	Tab
Choose previous control	Tab + Shift
Select focused control	Space
Close window	F4 or Esc
Focus previous window	F6
Focus next window	F6 + Shift
Add new entry into list	Insert
Delete entry from list	Delete

کلیدهای میان‌بر در WinBox v4:

در نسخه 4 winbox، بسیاری از میان‌برهای کلاسیک حفظ شده و برخی بهبود یافته‌اند تا تجربه کاربری روان‌تری ارائه دهند:

Description	Shortcut
Focus next window	Alt/Cmd + S
Open new Terminal window	Alt/Cmd + T
Global menu search	Alt/Cmd + Opt + F
Focus previous window	Alt + A / Cmd + Shift + S
Close window	Ctrl + F4 or Alt/Cmd + W
Choose next tab	Ctrl + Tab
Enables a selected setting	+Ctrl + E  or Num
Choose previous tab	Ctrl+ Shift + Tab
Zoom in WinBox	+ + Ctrl/CMD
Zoom out WinBox	- + Ctrl/CMD
Reset zoom	Ctrl/CMD + 0
Disables a selected setting	-Ctrl + D or Num
Delete entry from list	Delete
Choose previous control	Shift + Tab
Select focused control	Space
Choose next control	Tab
Delete entry from list	Delete

تغییرات مهم در نسخه 4:

– پشتیبانی بهتر از تب‌ها (Tabs): در نسخه 4، مدیریت پنجره‌ها به صورت تب‌بندی شده بسیار بهینه‌تر شده و میان‌برهای جابه‌جایی بین تب‌ها (مانند مرورگرها) به خوبی عمل می‌کنند.

– سازگاری با سیستم‌عامل: برخلاف نسخه 3 که تحت Wine اجرا می‌شد، در نسخه 4 میان‌برها با کلیدهای استاندارد سیستم‌عامل (مانند Command در مک‌او‌اس) سازگاری کامل دارند.

 

ویژگی‌های امنیتی از نسخهٔ WinBox v3.14:

– فایل WinBox.exe با گواهی Extended Validation صادرشده توسط شرکت SIA Mikrotīkls امضا شده است.

– WinBox برای تبادل کلید و احراز هویت از ECSRP استفاده می‌کند.

– هر دو طرف اتصال تأیید می‌کنند که طرف مقابل رمز عبور صحیح را می‌داند؛ بنابراین حملهٔ Man-in-the-Middle ممکن نیست.

– در حالت RoMON، نسخهٔ عامل (Agent) باید به‌روز باشد تا امکان اتصال به روترهای جدید فراهم شود.

– الگوریتم رمزنگاری WinBox برابر AES128-CBC-SHA است.

 

نمایش دستگاه‌ها با Neighbor Discovery در WinBox:

در تب Neighbors می‌توانید روترهای موجود در شبکه را مشاهده کنید. با کلیک روی ستون IP یا MAC می‌توانید انتخاب کنید که اتصال از طریق کدام روش انجام شود.

توجه: دستگاه‌هایی مانند Cisco که از CDP استفاده می‌کنند نیز در این لیست دیده می‌شوند، اما WinBox قادر به مدیریت آن‌ها نیست. برای دستگاه‌های SwOS اتصال از طریق مرورگر انجام می‌شود.

 

اتصال از طریق خط فرمان (Command Line) در نرم افزار WinBox:

استفاده از محیط CLI (رابط خط فرمان) در نرم‌افزار Winbox یکی از سریع‌ترین راه‌ها برای پیکربندی حرفه‌ای روتربردهای میکروتیک است. در واقع، Winbox یک محیط گرافیکی است، اما یک کنسول داخلی برای اجرای دستورات متنی در اختیار شما قرار می‌دهد.

امکان‌پذیر است که از طریق خط فرمان (Command Line)، پارامترهای اتصال، نام کاربری و رمز عبور را به‌صورت خودکار ارسال کنید تا از طریق RoMON به روتر متصل شوید. در این حالت، RoMON Agent باید در لیست روترهای مدیریت‌شده (Managed routers list) ذخیره شده باشد تا WinBox نام کاربری و رمز عبور این دستگاه را بداند.

همانطور که در بالا اشاره کردیم، می‌توانید WinBox را با پارامترهای اتصال اجرا کنید:

winbox.exe [<connect-to> [<login> [<password>]] <session|workspace>]

مثال:(بدون رمز عبور)

winbox.exe 10.5.101.1 admin “” “<own>”

با کاربر “admin” و بدون رمز عبور به روتر 10.5.101.1 متصل می‌شود و از “<session|workspace “<own استفاده می‌کند.

winbox.exe –romon [<romon-agent> [<connect-to> [<login> [<password>]]] <session|workspace>]

مثال:(بدون رمز عبور)

winbox.exe –romon 10.5.101.1 D4:CA:6D:E1:B5:7D admin “” “<own>”

پرکاربردترین سوئیچ‌های خط فرمان WinBox:

• connect-to: آدرس IP، آدرس MAC یا اسم ذخیره شده در لیست
• user: نام کاربری روتر
• password: رمز عبور روتر
• /romon-agent= تعیین آدرس روتر واسط برای اتصال RoMON
• /clean-all: پاک کردن تمامی تنظیمات ذخیره شده و کش WinBox

نحوه دسترسی به ترمینال در Winbox:

پس از اینکه از طریق آدرس IP یا MAC به روتر خود متصل شدید:

• در منوی سمت چپ (نوار ابزار اصلی)، روی گزینه New Terminal کلیک کنید.

• یک پنجره سیاه رنگ باز می‌شود که در آن نام کاربری و مدل دستگاه شما نمایش داده شده است.

• حالا می‌توانید دستورات RouterOS را مستقیماً در اینجا تایپ کنید.

اگر تازه وارد محیط CLI شده‌اید، این چند دستور به شما کمک می‌کند:

قابلیت‌های کلیدی محیط CLI در Winbox:

کار با خط فرمان در Winbox بسیار هوشمند طراحی شده است:

• قابلیت Auto-complete: با فشردن کلید Tab، سیستم بقیه دستور را برای شما کامل می‌کند. اگر دو بار Tab بزنید، تمام گزینه‌های موجود را نمایش می‌دهد.

• راهنما (Help): با تایپ علامت ? در هر بخش، می‌توانید لیستی از دستوراتی که در آن سطح مجاز هستید را ببینید.

• رنگ‌بندی دستورات: دستورات صحیح معمولاً به رنگ بنفش یا آبی و مقادیر اشتباه به رنگ قرمز در می‌آیند که به عیب‌یابی سریع کمک می‌کند.

نکات ایمنی و حرفه‌ای:

1. Safe Mode: قبل از اجرای دستوراتی که ممکن است باعث قطع شدن دسترسی شما شود (مثل تغییرات IP یا فایروال)، روی دکمه Safe Mode در بالای نرم‌افزار کلیک کنید. اگر ارتباط شما قطع شود، میکروتیک تمام تغییرات را به حالت قبل برمی‌گرداند.

2. Case Sensitivity: دستورات میکروتیک به حروف کوچک و بزرگ حساس نیستند، اما دقت در تایپ پارامترها الزامی است.

 

اتصال از طریق IPv6 در نرم افزار WinBox:

اتصال به روتر میکروتیک از طریق IPv6 در نرم‌افزار WinBox بسیار شبیه به IPv4 است، اما چند نکته کلیدی وجود دارد که باید رعایت کنید تا ارتباط با موفقیت برقرار شود.

در ادامه، مراحل و روش‌های مختلف این اتصال را بررسی می‌کنیم:

1- فعال بودن IPv6 در میکروتیک

قبل از هر چیز، مطمئن شوید که بسته (Package) یا قابلیت IPv6 در روتر شما فعال است:

در نسخه‌های قدیمی (RouterOS v6): به مسیر System > Packages بروید و مطمئن شوید ipv6 فعال است.

در نسخه‌های جدید (RouterOS v7): این قابلیت به صورت پیش‌فرض فعال است، اما می‌توانید در مسیر IPv6 > Settings وضعیت آن را چک کنید (گزینه Disable IPv6 نباید تیک خورده باشد).

 

2- استفاده از تب Neighbors (ساده‌ترین روش)

بهترین راه برای اتصال، استفاده از قابلیت جستجوی خودکار WinBox است:

1. نرم‌افزار WinBox را باز کنید.
2. به تب Neighbors بروید.
3. در اینجا لیست روترهای موجود نمایش داده می‌شود. اگر روتر شما IPv6 داشته باشد، آدرس آن در ستون IPv6 Address ظاهر می‌شود.
4. با کلیک بر روی آدرس IPv6، این آدرس در فیلد Connect To قرار می‌گیرد.
5. نام کاربری و رمز عبور را وارد کرده و روی Connect کلیک کنید.

 

3- وارد کردن آدرس به صورت دستی

اگر می‌خواهید آدرس را دستی وارد کنید، به نوع آدرس خود دقت کنید:

• آدرس‌های Global (معمولی)

اگر یک IPv6 معتبر جهانی (مثل 2001:db8::1) دارید، آن را مستقیماً در کادر Connect To کپی کنید.

• آدرس‌های Link-Local (آدرس‌هایی که با fe80 شروع می‌شوند)

این آدرس‌ها فقط در شبکه داخلی (Local) معتبر هستند. برای استفاده از آن‌ها در WinBox، باید Interface Index (شناسه کارت شبکه کامپیوتر خودتان) را به انتهای آدرس اضافه کنید. ساختار آن به این صورت است: fe80::xxxx:xxxx%[Interface ID]

نکته: در اکثر مواقع، اگر از تب Neighbors روی آدرس fe80 کلیک کنید، WinBox خودش علامت % و نام کارت شبکه شما را به انتهای آدرس اضافه می‌کند.

 

4- تنظیمات سمت ویندوز

برای اینکه WinBox بتواند از طریق IPv6 متصل شود، کارت شبکه کامپیوتر شما (PC) نیز باید IPv6 داشته باشد:

1. به Control Panel > Network and Sharing Center > Change adapter settings بروید.
2. روی کارت شبکه خود راست‌کیک کرده و Properties را بزنید.
3. مطمئن شوید گزینه Internet Protocol Version 6 (TCP/IPv6) تیک خورده است.

 

برای اتصال به IPv6 باید آدرس داخل براکت قرار گیرد:

[db8::1]

برای Link-Local:

[fe80::1%2]

برای تعیین پورت:

[fe80::1%2]:8299

چرا اتصال به میکروتیک از طریق IPv6 برقرار نمی‌شود؟

وقتی با وجود انجام تنظیمات اولیه، همچنان در اتصال به میکروتیک از طریق IPv6 ناموفق هستید، این موضوع معمولاً به دلیل فیلتر شدن ترافیک در لایه‌های امنیتی رخ می‌دهد. اولین جایی که باید بررسی کنید، فایروال خودِ روتر در بخش IPv6 است؛ در بسیاری از تنظیمات امنیتی، روتر به گونه‌ای پیکربندی می‌شود که ترافیک‌های ورودی ناشناس را مسدود کند.

بنابراین اگر قانونی برای باز کردن پورت 8291 (که پورت اختصاصی وین‌ باکس است) وجود نداشته باشد، درخواست اتصال شما نادیده گرفته می‌شود. چک کنید در مسیر IPv6 > Firewall > Filter Rules قانونی برای مسدود کردن پورت 8291 (پورت پیش‌فرض WinBox) وجود نداشته باشد.

علاوه بر روتر، امنیت سمت ویندوز نیز می‌تواند عامل بازدارنده باشد. فایروال ویندوز یا آنتی‌ویروس‌ها گاهی ترافیک‌های مبتنی بر IPv6 را به عنوان یک پروتکل مشکوک یا خارج از شبکه محلی شناسایی کرده و اجازه خروج درخواست از سیستم شما را نمی‌دهند؛ برای اطمینان می‌توانید لحظاتی فایروال را غیرفعال کنید تا متوجه شوید مشکل از این بخش است یا خیر.

در نهایت، باید به بخش مدیریت سرویس‌ها در میکروتیک (IP > Services) نگاهی بیندازید؛ در این قسمت نه تنها باید وضعیت سرویس WinBox در حالت فعال (Enabled) باشد، بلکه باید فیلد Available From را هم چک کنید؛ اگر در این فیلد آدرس IPv4 یا IPv6 خاصی وارد شده باشد، روتر فقط به همان آدرس اجازه اتصال می‌دهد و بقیه درخواست‌ها را رد می‌کند.

 

---

 

بیشتر بخوانید: نحوه آموزش بکاپ گیری و بازیابی خودکار از میکروتیک

 

---

 

عیب یابی (Troubleshooting) در نرم افزار WinBox:

دستگاه‌ها در لیست Neighbors نمایش داده نمی‌شوند:

WinBox نمی‌تواند به IP روتر متصل شود یا دستگاه‌ها در لیست Neighbors نمایش داده نمی‌شوند. اطمینان حاصل کنید که در تنظیمات فایروال ویندوز، اجازه دسترسی به WinBox در شبکه‌های Private و یا Public صادر شده است. برای این کار به مسیر زیر بروید: Control Panel\System and Security\Windows Defender Firewall\Allowed applications همچنین می‌توانید به صورت موقت فایروال ویندوز را غیرفعال کنید.

خطای «port 20561 timed out»:

هنگام اتصال به MAC Address روتر، خطای «port 20561 timed out» دریافت می‌کنم. در برخی نسخه‌های ویندوز (مانند ویندوز 7 و 8)، اگر قابلیت File and Print Sharing غیرفعال باشد، اجازه اتصال از طریق آدرس مک صادر نمی‌شود. این قابلیت را فعال کنید.

اتصال با خطای «ERROR: could not connect» مواجه می‌شود:

دستگاه در لیست Neighbors دیده نمی‌شود یا اتصال با خطای «ERROR: could not connect» مواجه می‌شود. بسیاری از درایورهای شبکه تا زمانی که سیستم شما (Host) تنظیمات IP نداشته باشد، پشته‌ی پروتکل (IP Stack) را فعال نمی‌کنند. حتماً یک IPv4 (حتی به صورت دستی) روی کارت شبکه سیستم خود تنظیم کنید.

دستگاه در لیست ظاهر می‌شود اما اتصال مک با خطا مواجه می‌شود:

گاهی اوقات به دلیل وجود حافظه موقت (Caching)، دستگاه در لیست دیده می‌شود اما اتصال برقرار نمی‌شود. توجه داشته باشید که اتصال از طریق MAC-Address به مقدار MTU 1500 (بدون قطعه‌ قطعه شدن یا Fragmentation) نیاز دارد. مقادیر دیگر می‌توانند باعث عملکرد ضعیف یا قطع کامل اتصال شوند.

پاک‌سازی حافظه موقت (Clean Cache):

پاک کردن کش (Cache) آخرین تیر ترکش برای حل مشکلاتی است که هیچ دلیل منطقی ندارند. گاهی اوقات با وجود صحیح بودن تمامی تنظیمات، باز هم در اتصال یا نمایش صحیح منوها دچار مشکل می‌شوید.

این مسئله معمولاً به دلیل تداخل فایل‌های کش شده در نسخه‌های مختلف است. برای حل این مشکل:

• در صفحه ورودی WinBox (قبل از اتصال به روتر)، از منوی بالا گزینه Tools را انتخاب کنید.
• بر روی گزینه Clean Cache کلیک کنید. این کار باعث می‌شود تمام فایل‌های موقت رابط کاربری که از روترها دانلود شده‌اند پاک شوند و در اتصال بعدی، نسخه تازه و سالم آن‌ها مجدداً دریافت شود.

نکته: اگر تمام موارد بالا را چک کردید و باز هم مشکل داشتید، یک بار کابل شبکه را جدا و وصل کنید یا از یک پورت دیگر روتر استفاده کنید؛ چرا که برخی پورت‌ها ممکن است در تنظیمات پیش‌فرض روتر (Bridge) نباشند.

 

اجرای WinBox در سیستم‌عامل macOS:

از آنجایی که شرکت میکروتیک نسخه بومی (Native) برای سیستم‌عامل مک ارائه نداده است، کاربران macOS برای مدیریت روترهای خود باید از روش‌های جایگزین استفاده کنند. نکته کلیدی اینجاست که از نسخه macOS 10.15 Catalina به بعد، اپل پشتیبانی از اپلیکیشن‌های 32 بیتی را متوقف کرد؛ بنابراین روش‌های قدیمی Wine دیگر پاسخگو نیستند.

1- استفاده از WinBox64 و Wine (روش پیشنهادی برای نسخه‌های جدید)

برای اجرای پایدار در نسخه‌های جدید مک، باید حتماً از نسخه‌های 64 بیتی استفاده کنید.

• دانلود Wine مخصوص مک: ابتدا آخرین نسخه Wine 64 بیتی را از منابع معتبر (مانند Builds اختصاصی macOS یا پکیج‌های توسعه‌دهنده مثل wine-devel-osx64) دانلود و نصب کنید.
• دریافت نسخه 64 بیتی WinBox: به وب‌سایت رسمی میکروتیک مراجعه کرده و فایل WinBox64.exe را دانلود کنید.
• اجرا: روی فایل WinBox64.exe راست‌کلیک کرده و از طریق گزینه Open With، برنامه Wine64.app را انتخاب کنید تا محیط نرم‌افزار بدون مشکل بارگذاری شود.

2- استفاده از نسخه‌های بسته‌بندی شده (Ported Apps)

برخی پروژه‌ها مانند nrlquaker/winbox-mac در گیت‌هاب، WinBox را به همراه لایه‌های سازگارکننده به صورت یک فایل آماده .dmg ارائه می‌دهند.

مزایا: نصب بسیار آسان و آیکون اختصاصی در Launchpad.

نکته: این پروژه‌ها معمولاً از Wine داخلی استفاده می‌کنند و برای نسخه‌های جدید مک بهینه‌سازی شده‌اند.

3- استفاده از نرم‌افزار CrossOver

اگر به دنبال تجربه‌ای تجاری و بسیار پایدار هستید، CrossOver بهترین گزینه است. این نرم‌افزار بر پایه Wine ساخته شده اما تنظیمات پیچیده را حذف کرده و WinBox را با بالاترین کیفیت در مک اجرا می‌کند.

4- مجازی‌سازی (Virtualization)

اگر نیاز دارید به صورت همزمان از ابزارهای شبکه‌ای دیگر ویندوز نیز استفاده کنید:

استفاده از Parallels Desktop یا VMware Fusion برای اجرای یک نسخه سبک از ویندوز در کنار macOS.

این روش علی‌رغم مصرف منابع بیشتر، مشکل عدم شناسایی روترها در تب Neighbors را به کلی حل می‌کند.

 

اجرای نرم افزار WinBox روی Linux:

اجرای WinBox روی لینوکس به مراتب ساده‌تر از مک است، چرا که WinBox سازگاری بسیار بالایی با لایه Wine دارد. از آنجایی که میکروتیک نسخه بومی (Native) برای لینوکس ارائه نداده، استفاده از Wine روش استاندارد و رسمی محسوب می‌شود.

در اینجا 3 روش اصلی برای اجرای WinBox روی توزیع‌های مختلف لینوکس (مانند Ubuntu، Fedora، Arch و غیره) آورده شده است:

1- استفاده از Wine (روش استاندارد)

این روش برای اکثر کاربران بهترین گزینه است.

• نصب Wine: ابتدا باید پکیج Wine را از طریق ترمینال نصب کنید:

– در اوبونتو/دبیان: sudo apt install wine

– در فدورا: sudo dnf install wine

– در آرچ لینوکس: sudo pacman -S wine

• دانلود WinBox: آخرین نسخه (ترجیحاً نسخه 64 بیتی یا همان WinBox64.exe) را از سایت میکروتیک دانلود کنید.
• اجرا: ترمینال را در پوشه دانلود باز کرده و دستور زیر را تایپ کنید: wine winbox64.exe

2- استفاده از Snap (ساده‌ترین روش)

اگر نمی‌خواهید درگیر نصب Wine و تنظیمات آن شوید، یک نسخه بسته‌بندی شده (Snap) وجود دارد که تمام پیش‌نیازها را همراه خود دارد.

• دستور نصب:

sudo snap install winbox

• مزایا: با یک دستور نصب می‌شود و آیکون آن به منوی برنامه‌های شما اضافه می‌گردد.

3- استفاده از Bottling یا گزینه‌های گرافیکی (برای مدیریت بهتر)

اگر چندین برنامه ویندوزی دارید، استفاده از برنامه‌هایی مثل Bottles یا PlayOnLinux به شما اجازه می‌دهد محیط‌های مجزایی برای هر برنامه ایجاد کنید تا تداخلی با هم نداشته باشند.

حل مشکل نمایش فونت‌های WinBox در لینوکس:

گاهی اوقات فونت‌های WinBox در لینوکس به درستی نمایش داده نمی‌شوند یا ناخوانا هستند. برای حل این مشکل، فونت‌های مایکروسافت را نصب کنید:

• در اوبونتو: sudo apt install ttf-mscorefonts-installer

دسترسی به Neighbors و مک سرور (MAC Telnet):

یکی از مشکلات رایج در لینوکس این است که WinBox نمی‌تواند روترها را از طریق آدرس MAC پیدا کند یا به آن‌ها متصل شود. برای حل این مشکل:

1. اجرا با دسترسی بالا: گاهی اجرای Wine با sudo (البته با احتیاط) مشکل را حل می‌کند.
2. تنظیمات شبکه: مطمئن شوید فایروال لینوکس (UFW یا Firewalld) اجازه عبور ترافیک UDP روی پورت‌های 5678 را می‌دهد.

نکته: از آنجایی که از نسخه macOS 10.15 به بعد سیستم‌عامل‌ها به سمت 64 بیتی شدن کامل رفته‌اند، لینوکس نیز در نسخه‌های جدید بهترین عملکرد را با WinBox64.exe دارد.

 

نتیجه گیری:

وین باکس (Winbox) ابزاری هوشمند است که به شما اجازه می‌دهد بدون درگیری با پیچیدگی‌های خط فرمان (CLI)، تمامی تنظیمات روتر خود را به صورت بصری و در محیطی کاربرپسند انجام دهید. از مانیتورینگ پهنای باند گرفته تا کانفیگ فایروال‌های پیچیده و مدیریت کاربران، همه و همه تنها با چند کلیک در دسترس هستند.

در این مقاله، از شخصی‌سازی ستون‌ها و مانیتورینگ ترافیک تا ترفندهای کپی کردن اینترفیس‌ها و عیب‌یابی اتصال را بررسی کردیم. تسلط بر این ابزارها، مدیریت شبکه‌های مبتنی بر میکروتیک را نه تنها دقیق‌تر، بلکه لذت‌بخش‌تر می‌کند. شما متوانید آموزش ست‌کردن IP در WinBox میکروتیک را در مقاله مروبوطه مطالعه فرمایید.

خرید انواع روتر میکروتیک از مسترشبکه بزرگترین فروشگاه اینترنتی تجهیزات شبکه با گارانتی معتبر